Zelfstandigenwet: wat de nieuwe zzp-regels nu al betekenen voor IT-freelancers

De Zelfstandigenwet is er nog niet en komt op zijn vroegst in 2028. Tot die tijd gelden de huidige regels gewoon door: opdrachtgevers mogen zzp’ers inzetten, mits de opdracht in de praktijk ook echt zelfstandig wordt uitgevoerd. Niet het contract is doorslaggevend, maar hoe er dagelijks wordt samengewerkt.

Je bent freelance IT-professional. Of je huurt er een in. Beide groepen stellen dezelfde vraag: mag dit nog wel?

Het korte antwoord is ja. Het langere antwoord is dat de manier waarop iemand werkt nu al bepaalt of dat zo blijft. De Zelfstandigenwet gaat daar in de toekomst een duidelijker toetsingskader voor bieden. Maar wie daarop wacht met het aanscherpen van zijn contracten, wacht te lang.

Wat de Zelfstandigenwet precies gaat regelen

De wet moet meer duidelijkheid geven over wanneer iemand als zelfstandige mag werken, via twee toetsen: een zelfstandigentoets die kijkt naar de positie van de zzp’er, en een werkrelatietoets die kijkt naar de concrete opdracht en de vraag of er sprake is van gezag door de opdrachtgever.

Het kabinet mikt op invoering per 1 januari 2028. De wet moet in 2027 door de Tweede en Eerste Kamer, dus de precieze invulling kan onderweg nog veranderen.

Minister Aartsen noemde de wet zelf een veilige haven voor zzp’ers, die meer rust moet brengen in een discussie die al jaren voortsleept. Mooi streven. Maar een veilige haven waar je pas over twee jaar kunt aanmeren, helpt je vandaag niet.

Voor de IT-markt is dat een belangrijk punt. Rollen als architect, security-specialist of platform-engineer worden vaak juist tijdelijk en projectmatig ingevuld. Precies dat soort opdrachten moet straks scherp langs de nieuwe toetsen kunnen.

Wat er tot 2028 gewoon blijft gelden

Zolang de Zelfstandigenwet er niet is, blijft de huidige rechtspraak leidend. Denk aan het Deliveroo-arrest en de criteria die daaruit voortkomen: is er sprake van gezag, werkt iemand structureel mee in het team, en draagt hij zelf ondernemersrisico?

De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer volledig op schijnzelfstandigheid. Dat is op zich niets nieuws, maar veel partijen moeten er nog aan wennen.

Vanaf 1 januari 2026 kunnen bij schijnzelfstandigheid ook vergrijpboetes worden opgelegd, bovenop eventuele naheffingen van loonheffing en sociale premies.

Dat verandert de rekensom voor opdrachtgevers. Een goedkope zzp’er die achteraf als werknemer wordt aangemerkt, kan duurder uitpakken dan een dure freelancer met een waterdicht contract.

Voor freelancers zelf verandert er weinig aan wat al jaren telt: hoeveel opdrachtgevers heb je, bepaal je zelf hoe je werkt, en draag je risico als iets misgaat. Wie dat op orde heeft, hoeft zich nu geen zorgen te maken.

Waarom tarief niet de doorslag geeft

Een hoog uurtarief voelt als bewijs van zelfstandigheid. Dat is het niet. Tarief is één factor, maar de manier van werken weegt zwaarder. Een architect van 110 euro per uur die vast in het team zit, onder directe aansturing werkt en geen ruimte heeft om zelf zijn planning te bepalen, loopt hetzelfde risico als een junior tegen een lager tarief.

Voor lagere tarieven komt daar apart nog iets bij. Het kabinet wil een wettelijk rechtsvermoeden invoeren rond een grens van ongeveer 38 euro per uur. Onder die grens moet de opdrachtgever kunnen aantonen dat er géén sprake is van een arbeidsovereenkomst, in plaats van andersom.

Dat raakt vooral de onderkant van de IT-freelancemarkt: junior developers, testers, helpdesk-achtige rollen. Wie zich puur op prijs onderscheidt, wordt kwetsbaarder. Wie zich onderscheidt op expertise en een eigen manier van werken, staat sterker. Dat sluit aan bij wat we bij de tarievenmarkt voor IT-freelancers al langer zien: specialisatie loont, verdringing op prijs wordt riskanter.

Hoe je een IT-opdracht aantoonbaar zelfstandig maakt

Een contract dat er juridisch goed uitziet, is niet genoeg. Het moet kloppen met de werkelijkheid.

Dat begint bij heldere afspraken: een afgebakende opdracht met concrete deliverables, vrijheid in werkmethode en planning, en geen leidinggevende die de dagelijkse uitvoering aanstuurt. Ook belangrijk: kan de freelancer zich laten vervangen, en draagt hij zelf de aansprakelijkheid als er iets misgaat?

Voor IT-professionals ligt hier een addertje onder het gras. Een freelance security-specialist die zich moet houden aan het beveiligingsbeleid van de opdrachtgever, doet dat niet omdat hij een werknemer is. Dat is operationele afstemming, geen gezag. Het verschil zit in de details: wordt iemand inhoudelijk aangestuurd, of houdt hij zich aan kaders die voor iedereen gelden die met dat systeem werkt?

Formuleringen als “werktijden”, “leidinggevende” of “functioneringsgesprek” horen niet thuis in een freelance-contract, tenzij ze functioneel echt nodig zijn. Klinkt als een detail. Is het niet.

Een opdracht die zelfstandig begint, kan na verlenging of steeds diepere teamintegratie alsnog risicovol worden. Daarom raden we aan om opdrachten periodiek te herbeoordelen, niet alleen bij de start. Wie dat structureel doet, bouwt ook meteen een dossier op met offertes, projectplannen en facturen, wat bij een controle het verschil maakt.

Wat dit betekent voor opdrachtgevers

Voor HR-managers en hiring managers verandert het gesprek. Niet de vraag óf je zzp’ers mag inzetten, maar hóe je dat aantoonbaar goed doet.

Wie nu al zorgvuldig omgaat met het beoordelen van zelfstandigheid bij inhuur, hoeft niet te wachten op 2028. Sterker nog: wie dat nu al goed regelt, loopt straks vooruit op de nieuwe toetsen in plaats van erdoor overvallen te worden.

Dat betekent concreet: opdrachten scherper ontwerpen, sturen op resultaat in plaats van op uren, en een vaste manier van dossiervorming per opdracht. Wij zien in de praktijk dat organisaties die dit serieus oppakken, minder terughoudend hoeven te zijn met langdurige samenwerkingen met specialistisch IT-talent.

Voor rollen die structureel bij het team horen, zoals een vaste plek in een scrumteam voor langere tijd, is een andere vraag relevanter: is zzp hier nog de juiste vorm, of past een vast dienstverband of een Detavast-traject beter? Het is geen juridische vlucht naar voren, maar een eerlijke blik op wat de samenwerking eigenlijk is.

Zzp, vast, of iets ertussenin?

Niet elke IT-professional wil kiezen tussen freelance en vast. Sommigen willen wel de zekerheid van een contract, maar pas nadat ze zeker weten dat de klik klopt.

Daar zit precies de meerwaarde van een begeleide overgang. Bij Detavast wordt de match vooraf al grondig getoetst, als bewuste stap en niet als vrijblijvende proef. Dankzij opvolgend werkgeverschap tellen de jaren die je bij ons doorbrengt gewoon mee zodra de opdrachtgever je in vaste dienst neemt. Geen nieuwe teller die weer op nul begint.

Voor wie twijfelt of een tarief nog reëel is ten opzichte van het risico, hebben we een concreet startpunt: hoe je de ondergrens van een gezond IT-tarief berekent. Dat gesprek voeren we het liefst vóórdat een opdracht misgaat, niet erna.

Veelgestelde vragen

Conclusie

De Zelfstandigenwet komt eraan, maar niet morgen. Tot 2028 blijft de feitelijke werkrelatie bepalend, niet het contract op papier. Voor IT-freelancers en opdrachtgevers is dit juist een aanleiding om nu scherper te kijken naar hoe een opdracht is ingericht.

Wij denken daar graag in mee, vanuit de mens achter de opdracht en niet alleen vanuit de regels op papier. Welke vorm bij jouw situatie past, zzp, Detavast of vast, hangt af van wat je zoekt: vrijheid, zekerheid, of een beetje van allebei.

Bronnen

1. Zzp-regels 2026: Wet DBA, rechtsvermoeden, AOV en …
2. Minister Aartsen: “Zelfstandigenwet moet veilige haven bieden aan zzp’ers”. Wet moet in 2028 ingaan. – ZiPconomy
3. De Zelfstandigenwet: wat betekent het voor jou als zzp’er?
4. De Zelfstandigenwet, een veilige haven voor zzp’ers? – ZiPconomy
5. Prinsjesdag: zelfstandigenwet moet rust brengen in zzp-debat
6. Zzp – Ondernemen in de zorg – Zakelijk