Uncategorized

Schijnzelfstandigheid beoordelen: waar let je op als opdrachtgever

Melle September 2, 2026

Schijnzelfstandigheid beoordelen: waar let je op bij zzp-inhuur

Schijnzelfstandigheid beoordeel je door eerst te kijken of iemand een echte onderneming heeft, en pas daarna naar de feitelijke werkrelatie. Draait iemand op één opdrachtgever, zonder eigen risico of investeringen, dan is er waarschijnlijk sprake van verkapt dienstverband. Vanaf 2026 controleert de Belastingdienst hier weer actief op.

Je huurt een zzp’er in. De klik is goed, het werk loopt, iedereen tevreden. Tot je erachter komt dat de Belastingdienst die relatie straks anders beoordeelt dan jij.

Dat is geen ver-van-je-bed scenario meer. Vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst weer boetes opleggen bij een verkeerde kwalificatie van een arbeidsrelatie, blijkt uit een analyse van Dirkzwager. Voor IT-opdrachtgevers en freelance professionals betekent dit: beter nu goed kijken dan straks een naheffing incasseren.

Wat houdt de substantietoets precies in?

De substantietoets kijkt eerst of een zzp’er echt onderneemt, voordat je naar de juridische kant van de arbeidsrelatie kijkt. Heeft iemand meerdere klanten, eigen investeringen en een eigen positie in de markt? Dan is er substantie. Ontbreekt dat, dan is de kans groot dat je eigenlijk met een werknemer te maken hebt.

Deze aanpak wordt binnen de branche steeds vaker genoemd als aanvulling op de klassieke juridische toets, zo valt te lezen op Zipconomy. Waar de juridische toets kijkt naar gezag, inbedding en persoonlijke arbeid, kijkt de substantietoets eerst bedrijfskundig: is dit iemand die feitelijk als ondernemer opereert?

Denk aan concrete signalen. Heeft de professional eigen tools aangeschaft? Volgt hij opleidingen op eigen kosten? Profileert ze zich als zelfstandige, met een eigen naam en netwerk? Draagt hij risico als een opdracht wegvalt?

Die vragen zijn niet nieuw. Wat wel nieuw is: ze worden weer serieus gesteld. Na jaren van coulance is de vrijblijvendheid eraf.

Voor IT-professionals die nu als zzp’er werken, is dit relevant. Werk je structureel voor één opdrachtgever, tegen een tarief dat je niet zelf onderhandelt, met werktijden die worden opgelegd? Dan scoor je zwak op de substantietoets, ongeacht wat er in je contract staat.

Wanneer is zzp-inhuur eigenlijk nog zzp-inhuur?

Een arbeidsrelatie is pas echt zzp-inhuur als de professional zelf bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd en zelf ondernemersrisico draagt. Zodra een opdrachtgever de dagelijkse aansturing volledig overneemt en de zzp’er geen ander inkomen heeft, schuift de relatie richting verkapt dienstverband.

In Nederland blijft de juridische kwalificatie gebaseerd op artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek. Er is geen simpel afvinklijstje. Het gaat om een brede, integrale toets: alle omstandigheden samen bepalen het beeld, niet één enkel criterium.

De brede, integrale toetsing blijft gelden: elke situatie moet afzonderlijk worden beoordeeld.

Tot nieuwe wetgeving volledig van kracht is, gelden de negen criteria uit de bekende Deliveroo-uitspraak van de Hoge Raad als leidraad. Daarin spelen onder meer aansturing, inbedding in de organisatie en de verplichting tot persoonlijke arbeid een rol.

Er komt bovendien een nieuwe laag bij: de Zelfstandigenwet introduceert een tariefgrens van 38 euro per uur, blijkt uit een toelichting van Ten Advocaten. Werk je onder dat tarief, dan geldt straks een wettelijk vermoeden van een arbeidsovereenkomst. De opdrachtgever moet dan zelf aantonen dat het toch om een zelfstandige relatie gaat.

Voor hiring managers is dat een direct gevolg om rekening mee te houden. Een laag tarief hanteren om kosten te drukken, kan straks juist meer risico opleveren dan het oplevert aan besparing.

Wat betekent dit voor IT-freelancers?

Als IT-freelancer bescherm je jezelf tegen herkwalificatie door aantoonbaar te ondernemen: meerdere opdrachtgevers, eigen investeringen, eigen marktprofilering. Werk je feitelijk als vaste kracht bij één klant, dan loop je risico op een naheffing bij je opdrachtgever en op een lastiger gesprek met de Belastingdienst over je eigen positie.

Veel IT-specialisten kiezen bewust voor zzp-schap. Meer vrijheid, meer regie over welke opdrachten je aanneemt, een ander soort verantwoordelijkheid. Dat is een volwaardige keuze, geen tweede beste optie na een vast contract.

Maar bewust kiezen betekent ook: je zaakjes op orde hebben. Een cloud-architect die al drie jaar exclusief voor dezelfde corporate werkt, tegen een vast maandbedrag, met vaste werktijden op kantoor, loopt een ander risico dan een security-specialist die wisselt tussen opdrachtgevers en eigen kennis blijft ontwikkelen.

Dat eerste scenario komt vaker voor dan je denkt. Niet uit kwade wil. Vaak groeit een relatie organisch, en voordat je het weet functioneer je feitelijk als werknemer, terwijl je factuur nog zzp-tarief zegt.

Daar zit het echte risico.

Wij zien bij i-linked dagelijks hoe belangrijk het is om dit vooraf helder te hebben, niet achteraf te repareren. Bij het lezen over wat er in 2026 verandert voor IT-inhuur zie je dat de spelregels scherper worden, niet losser.

Hoe pakt i-linked dit aan binnen Detavast?

Binnen Detavast toetsen we eerst of iemand echt als ondernemer opereert, voordat we de arbeidsrelatie inrichten. Dat voorkomt dat een tijdelijke plaatsing per ongeluk uitgroeit tot een verkapt dienstverband. De begeleide overgang naar een vast contract blijft daarmee juridisch en praktisch schoon.

Een voorbeeld uit de praktijk. Een IT-consultant komt via Detavast bij een grote organisatie terecht. Voordat we die plaatsing maken, kijken we naar de omzetmix van de professional: heeft hij nog andere klanten gehad, of leunt alles op deze ene opdracht? We kijken naar investeringen: eigen certificeringen, een eigen profiel als zelfstandige, een zichtbare positie in de markt.

Pas als dat beeld overtuigend is, richten we de samenwerking in. Dan letten we op de werkinhoudelijke kant: bepaalt de consultant zelf hoe het werk wordt gedaan, binnen de doelen die de opdrachtgever stelt? Of wordt er gestuurd als bij een gewone medewerker?

Dat is precies waarom we niet bemiddelen zodra er een match lijkt te zijn op papier. We bemiddelen pas als we er voor honderd procent in geloven, ook op dit vlak.

Zodra de plaatsing overgaat naar een vast contract, telt de periode bij i-linked al mee dankzij opvolgend werkgeverschap. Dat is geen bijzaak. Het verlaagt de drempel voor beide partijen, en het is precies waarom de eerdere zorgvuldigheid rond de arbeidsrelatie zo belangrijk is: je bouwt door op iets dat vanaf dag één klopte.

Wat betekent dit voor hiring managers bij grotere organisaties?

Kijk als hiring manager niet alleen naar het cv van een zzp’er, maar vooral naar de feitelijke ondernemerspositie, dat beperkt het risico op naheffingen. Vraag naar andere opdrachtgevers, naar eigen investeringen, naar hoe iemand zich op de markt profileert. Dat voorkomt verrassingen achteraf, wanneer een controle plaatsvindt.

De cijfers onderstrepen de urgentie. Op Europees niveau wordt geschat dat zo’n 5,5 miljoen werkenden binnen de EU ten onrechte als zelfstandige zijn geclassificeerd, op een totaal van circa 28 miljoen platformwerkers, blijkt uit onderzoek van de Europese Arbeidsautoriteit. Dat gaat weliswaar over platformwerk, maar de onderliggende logica, feiten boven contracttekst, werkt door in hoe organisaties naar zzp-inhuur kijken.

De Europese richtlijn voor platformwerk verplicht lidstaten bovendien een weerlegbaar rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst in te voeren, blijkt uit informatie van het Europees Parlement. Lidstaten hebben tot december 2026 om die regels om te zetten in nationale wetgeving. De richting is duidelijk: feiten wegen zwaarder dan wat er op papier staat.

Voor organisaties die IT-professionals inhuren betekent dit meer dossiervorming. Vastleggen waarom iemand als zelfstandige wordt ingezet, hoe de aansturing is geregeld, welke vrijheid er is in werktijden en werkwijze. Het is geen bureaucratie omwille van de bureaucratie, maar bescherming tegen een naheffing die zomaar kan optellen tot een fors bedrag.

Wij helpen organisaties dit proces te doorlopen, juist omdat we vanuit de mens kijken naar wie iemand is en hoe hij werkt, niet alleen naar wat er op een functietitel staat. Meer over hoe dat in de praktijk werkt, lees je in ons stuk over hoe je kwaliteit herkent in IT-detachering.

Veelgestelde vragen

Waar moet een opdrachtgever op letten bij het inhuren van een zzp’er?

Kijk eerst of de zzp’er echt onderneemt: meerdere klanten, eigen investeringen, eigen marktpositie. Kijk daarna naar de feitelijke werkrelatie: wie stuurt aan, wie bepaalt werktijden, wie draagt het risico bij uitval van werk.

Wat zijn de 9 criteria voor schijnzelfstandigheid?

De negen criteria komen uit de Deliveroo-uitspraak van de Hoge Raad en omvatten onder meer aard en duur van het werk, wijze van aansturing, inbedding in de organisatie, verplichting tot persoonlijke arbeid en ondernemersrisico. Ze worden samen gewogen, niet los van elkaar.

Wanneer is er sprake van een echte onderneming bij zzp-inhuur?

Als de professional eigen investeringen doet, meerdere opdrachtgevers heeft of heeft gehad, zelf risico draagt bij het wegvallen van werk, en zich actief profileert als zelfstandige in de markt. Ontbreekt dit, dan is de kans op schijnzelfstandigheid groter.

Wat verandert er per 1 januari 2026 voor zzp’ers en opdrachtgevers?

De Belastingdienst kan vanaf die datum weer boetes opleggen bij een onjuiste kwalificatie van een arbeidsrelatie. Correcties over 2025 blijven nog boetevrij, maar de coulance-periode loopt daarna definitief af.

Conclusie

Schijnzelfstandigheid beoordelen draait niet om een checklist afvinken. Het draait om eerlijk kijken: is dit iemand die echt onderneemt, en klopt de manier waarop jullie samenwerken met die status? Vanaf 2026 wordt daarop gehandhaafd, en de bewijslast ligt vaker bij de opdrachtgever dan voorheen.

Voor IT-professionals die als zzp’er werken, is dit een moment om de eigen positie scherp te krijgen. Voor organisaties die IT-talent inhuren, is het een moment om verder te kijken dan het cv en de tariefafspraak.

Bij i-linked toetsen we dit al vooraf, binnen elke Detavast-plaatsing die we maken. Een duurzame match werkt alleen als de basis klopt. Zoek je die zekerheid ook, voor jezelf of voor je organisatie?