Zelfstandigenwet: wat betekent deze wet voor IT-freelancers?

De Zelfstandigenwet moet vanaf 1 januari 2028 vooraf duidelijk maken of iemand écht als zelfstandige werkt of feitelijk in dienst is. Voor IT-freelancers betekent dit een ondernemerstoets en een werkrelatietoets, in plaats van de onzekerheid achteraf die nu bij de Wet DBA hoort. Tarieven onder de 38 euro per uur worden daarbij extra kritisch bekeken.

Je werkt al jaren als zzp’er in de IT. Je hebt vaste klanten, een goed tarief en geen zin in gedoe met de Belastingdienst. Toch ligt er nu een wet in de maak die precies dat gedoe moet wegnemen. Of juist groter maakt, afhankelijk van hoe je nu werkt.

Voor opdrachtgevers geldt hetzelfde dilemma. Wie IT-freelancers inhuurt, wil geen verrassing achteraf. De Zelfstandigenwet belooft die zekerheid vooraf. Maar dat betekent ook dat de manier waarop je nu met freelancers werkt, misschien niet meer volstaat.

Wat houdt de Zelfstandigenwet in?

De Zelfstandigenwet introduceert twee toetsen: een ondernemerstoets en een werkrelatietoets. Samen moeten ze vooraf bepalen of iemand als zelfstandige aan de slag kan, in plaats van dat een rechter dat achteraf uitzoekt.

Het wetsvoorstel bouwt voort op een initiatief van VVD, D66, CDA en SGP. Kern van de aanpak: minder grijs gebied, meer duidelijkheid vooraf. Voor beide partijen aan tafel.

Daarnaast komen er sectorale rechtsvermoedens en een toetsingscommissie. Dat betekent dat voor bepaalde sectoren of type werk sneller duidelijk wordt hoe een opdracht moet worden gekwalificeerd. Dit staat los van, maar hangt nauw samen met, het rechtsvermoeden van werknemerschap dat al eerder is geregeld via de wet VBAR. Wie voor een uurtarief onder de 38 euro werkt (peildatum 1 januari 2026), valt straks sneller onder het vermoeden dat er sprake is van een dienstverband. Die grens moet uiterlijk 31 augustus 2026 in het Staatsblad staan.

Voor IT-freelancers die nu op basis van een modelovereenkomst werken, verandert er dus wel degelijk iets fundamenteels. Straks telt vooral hoe de samenwerking er in de praktijk uitziet, niet zozeer de vorm van het contract.

Wat betekent dit voor jou als IT-freelancer?

Voor IT-freelancers wordt écht ondernemerschap belangrijker dan ooit. Werk je voor één klant, tegen een laag tarief, met vaste werktijden en weinig eigen regie? Dan loop je straks meer risico dat je opdracht als dienstverband wordt gezien.

Dat klinkt misschien als een bedreiging. Het is ook een kans.

De wet dwingt je om na te denken over hoe zelfstandig je eigenlijk werkt. Heb je meerdere opdrachtgevers? Bepaal je zelf je planning? Heb je eigen tools, een eigen aanpak, misschien zelfs een eigen merk? Dat zijn precies de dingen die de ondernemerstoets zwaarder laat wegen.

Voor freelancers in bijvoorbeeld support, testen of operationeel beheer, waar tarieven vaak lager liggen en de aansturing directer is, ligt de discussie gevoeliger. Niet omdat het werk minder waard is. Wel omdat de werkrelatie vaker lijkt op een dienstverband dan op een zelfstandige opdracht.

De ondergrens van je tarief berekenen wordt daarmee een juridische vraag naast een financiële.

Wat betekent dit voor opdrachtgevers en hiring managers?

Voor organisaties die IT-freelancers inhuren, betekent de Zelfstandigenwet vooral: minder giswerk, maar wel meer werk aan de voorkant. Rolomschrijvingen, aansturing en contracten moeten kloppen met de praktijk.

Veel bedrijven huren nu freelancers in als waren het teamleden. Vaste werktijden, dagelijkse stand-ups, sturing door een lijnmanager. Dat werkt operationeel prima, maar past niet meer bij hoe een zelfstandige zou moeten opereren.

Onder de nieuwe wet moet je als opdrachtgever kunnen aantonen waarom een opdracht bij een zzp’er past. Denk aan resultaatverplichtingen in plaats van functieomschrijvingen, en aansturing op output in plaats van op aanwezigheid.

Dat is meer dan een juridisch trucje. Het is een andere manier van samenwerken. Wie dat nu al goed inricht, loopt straks niet achter de feiten aan. Bij het beoordelen van schijnzelfstandigheid bij zzp-inhuur spelen precies deze signalen al een rol, en die worden alleen maar belangrijker.

Detavast als antwoord op de onzekerheid

Voor IT-professionals die twijfelen tussen zzp en vast, biedt een begeleide aanloop naar een vast contract meer zekerheid dan een zzp-constructie die juridisch wankel wordt. Detavast is een vooraf getoetste match met een duidelijk perspectief, geen test.

De discussie rond de Zelfstandigenwet gaat in de kern over één ding: past de manier van werken bij de manier waarop iemand wordt aangestuurd en betaald? Bij Detavast is dat vraagstuk niet aan de orde. De match is vooraf al grondig getoetst, en de opbouw naar een vast contract gebeurt bewust en begeleid.

Dankzij opvolgend werkgeverschap tellen de jaren die je bij ons in dienst bent al mee zodra de opdrachtgever je overneemt. Dat verlaagt de drempel voor iedereen aan tafel. Het is geen omweg om regels te ontwijken, maar een eerlijke, transparante route naar iets duurzaams.

Voor freelancers die bewust voor het zzp-pad kiezen, verandert dat niets. Freelance blijft een volwaardige keuze, zolang de manier van werken past bij wat de wet straks van echt ondernemerschap verwacht.

Hoe bereid je je nu al voor?

Wachten tot 2028 is geen optie. De bouwstenen van de Zelfstandigenwet, zoals het rechtsvermoeden bij lage tarieven, worden al eerder van kracht. Nu al nadenken over hoe je werkt, voorkomt straks een onaangename verrassing.

Voor freelancers betekent dit: kijk kritisch naar je klantenportfolio. Werk je voor één opdrachtgever, tegen een laag tarief, met weinig eigen regie? Dan is het slim om daar nu al iets aan te veranderen. Meer klanten, een hoger tarief, meer eigen inbreng in hoe je je werk uitvoert.

Voor opdrachtgevers geldt: begin met een eerlijke blik op je huidige inhuurpraktijk. Werken je freelancers feitelijk als vaste medewerkers? Dan is dat een risico dat je nu al kunt aanpakken, in plaats van in 2028.

Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer volledig op de juistheid van arbeidsrelaties. Wachten tot de nieuwe wet ingaat, is dus al geen vrijbrief meer.

Bij een uurtarief onder de 38 euro geldt straks het vermoeden dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst, tenzij de opdrachtgever kan aantonen dat dit niet zo is.

Dat is een omkering van de bewijslast die veel opdrachtgevers nu nog niet op hun netvlies hebben.

Veelgestelde vragen

Conclusie

De Zelfstandigenwet gaat niet over papierwerk. Het gaat over de vraag hoe je werkt, wie stuurt en wie het risico draagt. Voor IT-freelancers en hun opdrachtgevers is dat een goed moment om eerlijk te kijken naar de huidige samenwerking, in plaats van te wachten tot 2028 dat voor je doet.

Of je nu bewust voor freelance kiest, twijfelt over een vaste rol, of als organisatie je inhuurbeleid wilt aanscherpen: het gaat niet alleen om wat er op papier staat, maar om wat er in de praktijk gebeurt. Daar begint een duurzame match, met of zonder wet.

Bronnen

1. Kabinet mikt op Zelfstandigenwet per 1 januari 2028
2. Kabinetskoers zelfstandigen: focus op wat wél kan
3. Zelfstandigenwet: nieuw toetsingskader in beeld
4. het slotstuk van nieuwe zzp wetgeving.
5. Kabinetskoers zzp: dit zijn de belangrijkste wijzigingen | Brightmine
6. Nieuw kabinet kiest voor gefaseerde aanpak zzp-wetgeving